Trudno znaleźć imprezę sportową, która działa na wyobraźnię tak mocno jak piłkarski mundial. Przez miesiąc cały świat skupia się na reprezentacjach, które walczą nie tylko o puchar, ale też o własne miejsce w historii. Edycja 2026 rozpocznie się 11 czerwca i będzie wyjątkowa — po raz pierwszy turniej odbędzie się w trzech krajach i z udziałem aż 48 drużyn. Niestety, zabraknie w tym gronie biało-czerwonych, ale polscy kibice i tak będą mogli poczuć atmosferę piłkarskiego święta.
Poniżej zebraliśmy kilka propozycji dla tych, którzy przed mundialem chcą przeczytać coś więcej niż terminarz, listę powołań i przewidywane jedenastki. To nie jest ranking, raczej zestaw książek pokazujących mistrzostwa świata z różnych stron — historycznej, reportażowej i śledczej.
„Potęga i chwała. Nieznana historia mistrzostw świata” — Jonathan Wilson
Jonathan Wilson to nazwisko, którego kibicom literatury piłkarskiej nie trzeba specjalnie przedstawiać. Autor „Odwróconej piramidy” czy „Aniołów o brudnych twarzach” bierze tym razem na warsztat historię mundiali, ale nie w formie zwykłej kroniki meczów, wyników i strzelców. „Potęga i chwała” ma pokazywać mistrzostwa świata jako zjawisko sportowe, polityczne i społeczne — z całym ciężarem propagandy, konfliktów, ambicji państw oraz kulis wyboru gospodarzy. Jeśli przypadł Wam do gustu styl autora z poprzednich książek — Wilson trzyma poziom. Polskie wydanie liczy 656 stron i ukazuje się nakładem SQN.
„Historia mundiali. Tom 1. 1930–1974” — Leszek Jarosz
Jeżeli ktoś chce wejść głęboko w historię mistrzostw świata, trudno pominąć Leszka Jarosza. „Historia mundiali” to nie jest książka do przekartkowania w jeden wieczór, tylko solidna, bardzo szczegółowa wyprawa przez początki turnieju, jego rozwój i kolejne edycje. Gdybyśmy mieli znaleźć inny tytuł dla obu tomów, to „encyklopedia mistrzostw świata” byłaby jak najbardziej trafionym. Tytaniczna praca nieżyjącego już autora, absolutnie topowa pozycja.
„Droga na Mundial. 48 piłkarskich historii” — Marcin Pietkiewicz, Paweł Pierlak, Filip Bujakowski, Jan Pietrzak, Mateusz Wiśniewski, Michał Jeleń
W tym zestawieniu pozwolimy sobie umieścić także własną książkę. „Droga na Mundial” powstała z innego założenia niż klasyczny Skarb Kibica. Nie chodziło nam o przewidywanie składów, typowanie wyników i rozpisywanie tabel, które potrafią zdezaktualizować się po jednym urazie albo decyzji selekcjonera. Każdy z 48 uczestników Mundialu 2026 otrzymał osobny rozdział. W książce pojawiają się wielkie reprezentacje, ale równie ważne są mniej oczywiste, niszowe historie. Haiti, Curaçao, Cabo Verde, Jordania, Uzbekistan, Panama czy Irak. To propozycja dla tych, którzy przed mistrzostwami świata chcą poznać uczestników turnieju, także tych mniejszych. Książka ma 300 stron, jest dostępna jako e-book i w wersji drukowanej.
„Ogniste serca. Opowieść o chorwackim futbolu” — Jakub Kubielas
Chorwacja to jeden z największych fenomenów współczesnej piłki reprezentacyjnej. Kraj liczący niespełna cztery miliony mieszkańców w ostatnich dekadach regularnie potrafił wchodzić na poziom, do którego nie doskakują znacznie większe i bogatsze nacje. Srebro mundialu 2018, brąz w 1998 i 2022 roku, Luka Modrić, Zvonimir Boban, Davor Šuker, a do tego bardzo silne poczucie piłkarskiej tożsamości. „Ogniste serca” Jakuba Kubielasa zapowiadają się jako opowieść nie tylko o wynikach, ale też o mentalności, historii kraju, szkoleniu i tym, jak chorwacki futbol zbudował swoją wyjątkową pozycję mimo problemów infrastrukturalnych. Książka ukazuje się nakładem SQN Originals, liczy 616 stron i ma premierę 27 maja 2026 roku.
„Czerwona kartka. Kupione Mundiale w Rosji i Katarze, afery w FIFA, międzynarodowe śledztwo” — Ken Bensinger
Nie da się opowiadać o współczesnych mundialach bez tematu korupcji i kulis wyboru gospodarzy. „Czerwona kartka” Kena Bensingera to książka śledcza, która bierze na celownik największe skandale światowej piłki, w tym kontrowersje wokół mundiali w Rosji i Katarze. Polskie wydanie ukazało się nakładem SQN, liczy 488 stron, a autorem jest dziennikarz śledczy pracujący wcześniej m.in. w „Wall Street Journal”, „Los Angeles Times” i BuzzFeed News.
